Tôi trở lại Kim Sơn sau rất niều năm lỡ hẹn với hoa cải nơi này. Khu đền thờ Cao Bá Quát và Nguyên phi Ỷ Lan đã hiện ra, chợ Sủi đã hiện ra… một nỗi lo lắng mơ hồ: sao vẫn chưa thấy hương hoa cải, chưa thấy mùi hoa cải thơm nồng trong gió đông, chưa thấy những đàn bướm trắng nhởn nhơ? Hay là mùa đông năm nay Kim Sơn không trồng cải cúc nữa?
Ngày xưa, mới đây thôi, mùa đông năm trước có người nhắn tin bảo: “Về đi em, hoa cải lại nở rồi”. Tôi không thể về. Hoa cúc quỳ cũng vàng rực, phủ đầy đỉnh Mang Yang huyền hoặc trong sương và trăng thượng tuần cuối năm. Cũng có gió, có rét mà sao tôi nhìn cả thung lũng cúc quỳ mênh mang vàng và bàng bạc dưới trăng suông ấy lại cứ hiện lên thành cánh đồng cải cúc vàng tít tắp, thơm lồng lộng của xứ Kim Sơn?
Cả một vùng rộng ngút ngàn được người dân Kim Sơn trồng cải cúc, không phải để ăn, cũng không phải để làm giống. Có lẽ là để làm thuốc, tôi nghĩ thế. Màu vàng ngun ngút tầm mắt chỉ được chặn lại bởi con đê sông Đuống xa hút và thỉnh thoảng được điểm xuyết bởi một luống cây mùi già lên hoa trắng muốt. Có lẽ được trồng để lấy giống. Loại cây người dân Bắc Hà bình thường thì để ăn sống, nhưng khi nó già, ra hoa và đậu hạt thì ngoài việc lấy hạt làmg giống nó còn được dùng để đun nước gội đầu cho ngất ngây mái tóc huyền của thôn nữ, nó còn được người dân Bắc hà dùng để đun nước tắm tẩy trần chiều tối ngày 30 Tết, để gột rửa đi hết những bụi bặm của năm cũ…Những luốn hoa mùi trắng như những đàn bướm đang dập dìu trên những vạt hoa cải cúc nối tiếp nhau. Trong gió lạnh, thiếu nữ bước đi, mái tóc dài óng quá thắt lưng ong khẽ chạm phải cánh hoa vàng, nhuốm hương trong tóc mà bỏ bùa cho kẻ tình si… Xa xa, những ngôi nhà ngói lô xô, hầu như không có ngồi nhà nào cao hơn rặng tre dọc triền đê sông Đuống; những con đường làng dài hút được lát gạch của những cuộc hôn nhân truyền thống và nhất nhiều ao làng…Thuở ấy, tôi đã tiếc ngẩn ngơ khi không mang theo máy ảnh để chụp lại một thiên đường hoa và hương nồng nàn vàng rực ấy. Lòng hẹn lòng nhất định sẽ trở lại…
Mùa đông năm nay tôi đã trở lại. Những cơn gió rét thốc vào mặt bỏng rát thốc vào mặt không ngăn nổi chiếc xe xé gió lao vút đi, như sợ mình lại một lần nữa trễ tràng với hoa…Kim Sơn đã là đây, mà sao, chẳng thấy bướm trắng đâu, chẳng thấy lộng lộng hương đâu, chẳng thấy miên man hoa cải cúc vàng của tôi đâu. Chỉ thấy những luống ngô non, cỏ sả, lạc và đậu cô ve xanh rườn rượt. Kim Sơn vẫn bình yên với những mái ngói rêu phong của ngàn năm trước, với những con ngõ dài hun hút ghi dấu bao lần tiễn – rước dâu. Gió vẫn thổi tóc thiếu nữ buông dài quá chiếc eo ong. Nhưng đã không còn hương hoa cải nồng nàn, không còn những vạt hoa dập dìu những cánh bướm… có phải thế không mà bùa yêu đã lạt và kẻ tình si cũng xa hút khóe mi kiêu…
