Nguyễn Xuân Sanh

[Xvetta]

NGUYỄN XUÂN SANH

Tên thật: Nguyễn Xuân Sanh
Sinh ngày 16.11.1920 tại Đà Lạt.
Quê gốc: xã Dinh mười, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tú tài toàn phần. Sinh viên Đại học Đông Dương Luật.
Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957).

* Nguyễn Xuân Sanh tham gia phong trào Thơ Mới. Hoạt động trong nhóm Xuân Thu nhã tập. Tham gia phong trào sinh viên yêu nước từ những năm 1940. Chủ bút 3 tờ báo của Tổng hội sinh viên: Tự trị, Gió mới, Hành động. Tham gia Việt Minh thời ký bí mật (Đảng viên Đảng Dân chủ 1944). Tháng 8.1945-1949 hoạt động Hội văn hóa Cứu quốc. Chủ bút tạp chí Sáng tạo. 1950-1957: ủy viên thường trực Ban Chấp hành Trung ương Hội văn nghệ Việt Nam. 1957-1989: Phó Tổng Thư ký, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa (I, II, III). Hiệu trưởng trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (1966-1975). Trưởng ban nhà văn trẻ, Trưởng ban đối ngoại, Chủ tịch Hội đồng văn học dịch. Tham gia Ban phụ trách tạp chí Văn nghệ, ban giám đốc Nhà xuất bản Văn học, Hội đồng giáo dục (khóa 2).

* Tác phẩm đã xuất bản:

Xuân Thu nhã tập (thơ, 1942, 1992);
Tiếng hát quê ta (thơ, 1958);
Chiếc bong bóng hồng (thơ, 1957);
Nghe bước xuân về (thơ, 1961);
Quê biển (thơ, 1966); Sáng thơ (thơ, 1971);
Đảo dưa đỏ (thơ, 1971);
Đất nước và lời ca (thơ, 1978);
Tuyển tập Nguyễn Xuân Sanh (1991);
Đất thơm (thơ, văn xuôi, 1995);
Về thơ (tiểu luận, 1947, 1949);
Anh hùng Trần Đại Nghĩa (1953, tái bản nhiều lần);
Qua thơ văn những người bạn lớn (tiểu luận, 1957);
Rạng đông Côn Đảo (bút ký, 1985);
Dịch thơ: Thơ Liên Xô (1962);
Thơ Pêtôphi (1962);
Thơ Indonesia (1964);
Thơ Mekieních (1966);
Thơ Enđrê Andy (1977);
Thơ Vápdrốp (1981);
Thơ Výchto Huygô (1986);
Thơ Trantômer (Thụy Điển, 1993);
Tuyển tập thơ Pháp (3 tập, 1989-1994);
Thơ Êluya (1995, cộng tác);
Thơ Bag riana (1994, cộng tác);
Thơ I-xra-en đương đại (1996)...

- Nhà thơ đã được nhận giải thưởng ngoại hạng của Hội văn nghệ Việt Nam 1951-1952 (cấp cho tập thể các nhà văn đã viết về Anh hùng và chiến sĩ thi đua - tác giả viết về anh hùng Trần Đại Nghĩa).

[Xvetta]

Nhạc rừng Việt Bắc

Chim xuân khép cửa trầm tư lại
Đẩy gió về đây mấy dặm ngàn

Nhạc rừng nhớ buổi đi theo nắng
Lên ngát mây chiều hoa phượng reo
Bốn bề mây dựng tương tư ngọc
Lá đổ còn lay bạc mái chèo

Thử hỏi xuân cười hay đất sống
Xanh xanh trăm nẻo một hương rừng
Khi bụi nở vàng lên bước chậm
Nhớ chào con bướm đậu nghiêng lưng

Sắc hồng tuy nhớ đôi thành quạnh
Rửa sạch buồn đèo trên suối xuân
Song song đã ngủ bên người lạ
Thao thức cùng trăng đã mấy tuần

Gặp gỡ trời xanh trên núi cũ
Hoa cười Hà Nội sáng duyên mây
Hoàng hôn ngựa uốn cầu vồng lụa
Cũng hẹn về đây những phố đầy

Nơi xuất bản: NXB Giáo dục, 2005

[Xvetta]

Xuân Thu Nhã Tập - Nguyễn Xuân Sanh và Buồn xưa

"Tại Việt Nam, khuynh hướng phá vỡ hàng rào cổ điển và lãng mạn để nhập vào dòng hiện đại bắt nguồn rất sớm, gần như song song với sự phát triển thơ mới, từ những năm 40.

Trong khoảng 1938 đến 1942, một nhóm nghệ sĩ avant-garde: Nguyễn Ðỗ Cung, Phạm Văn Hạnh, Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Lương Ngọc, Nguyễn Xuân Sanh, Ðoàn Phú Tứ, hội họp nhau và hình thành một tuyên ngôn nghệ thuật lấy tên là Xuân Thu Nhã Tập, bao gồm phần lý thuyết và phần thực hành trên ba lãnh vực: Thơ, nhạc và họa.

Trong phần lý thuyết, Xuân Thu Nhã Tập liên kết mối tương quan giữa các ngành nghệ thuật như thơ, nhạc, họa, kiến trúc và điêu khắc bằng khái niệm phổ quát về cái Ðẹp và đưa ra những luận điểm xác đáng và hàm súc về bản chất thi ca: Thơ khêu gợi những rung động siêu việt của bản nhạc vô cùng ... có rung động là có thơ. Do đó văn và thơ khác nhau: Văn thuộc địa phận giãi bầy, thuộc lý trí, vụ ích lợi. Thơ thuộc địa phận tiềm thức, hàm súc và thuần túy. Thơ là kết tinh của sự thật, Thơ trở về cái ta, Thơ là Ðạo, là cái lẽ cuối cùng, là cõi vô cùng ...

Về phần thực hành, Xuân Thu Nhã Tập là những người đầu tiên đã dẫn dòng mạch siêu thực của thế kỷ XX vào thơ Việt. Bỏ rơi vai trò của lý trí, đưa tiềm thức và vô thức vào địa vị chủ chốt trong kỹ thuật tạo hình. Bài Buồn Xưa của Nguyễn Xuân Sanh tiêu biểu dòng tư tưởng Xuân Thu Nhã Tập.

Xuất hiện cùng thời với thơ mới, nhưng bài Buồn Xưa đã tách rời thơ mới một bước khá xa, cả về hình thức lẫn nội dung. Về phần hình thức, tuy vẫn giữ số chữ nhất định trong câu (7 chữ, 4 câu), nhưng thơ Nguyễn Xuân Sanh mang nhạc điệu lạ, khác hẳn với cung bậc trầm bổng cố định dựa theo luật bằng trắc cổ điển. Nhịp điệu này dựa vào sự sắp xếp những hình ảnh tân kỳ, liên tiếp cạnh nhau, theo ý thích của trí tưởng tượng. (Sau này Thanh Tâm Tuyền gọi đó là "nhịp điệu của hình ảnh"). Câu thơ Quỳnh hoa chiều đọng nhạc trầm mi có thể tổng hợp ba hình (figure) quỳnh hoa - chiều đọng - nhạc trầm mi, mà cũng có thể chia làm sáu hình: quỳnh - hoa - chiều - đọng - nhạc - trầm - mi. Nguyễn Xuân Sanh vừa phân tích vừa tổng hợp ảnh, đồng thời độc lập hóa mỗi chữ trong câu thơ.

Vì thế, đọc thơ Nguyễn Xuân Sanh, Lê Huy Vân thoạt tiên có cảm tưởng: "Không có một cái chấm câu và toàn vần bằng cả. Người ta có cái cảm giác rằng tác giả đã viết rất nhiều "chữ một" vào những mảnh giấy, gập lại để vào trong một cái mũ trắng rồi rút ra từng tờ, biến những chữ tìm thấy chữ nọ bên cạnh chữ kia, đủ bảy chữ lại xuống dòng". (Xuân Thu Nhã Tập, trang 81, NXB Văn Học 1991).

(Thụy Khuê - http://chimviet.free.fr/vanhoc/thuykhue ... ong11.html)


Giới thiệu bài thơ:
Buồn xưa

Quỳnh hoa chiều đọng nhạc trầm mi
Hồn xanh ngát chở dấu xiêm y
Rượu hát bầu vàng cung ướp hương
Ngón hường say tóc nhạc trầm mi

Lẵng xuân
Bờ giũ trái xuân sa
Đáy đĩa mùa đi nhịp hải hà
Nhài đàn rót nguyệt vú đôi thơm
Tỳ bà sương cũ đựng rừng xa

Buồn hưởng vườn người vai suối tươi
Ngàn mây tràng giang buồn muôn đời
Môi gợi mùa xưa ngực giữa thu
Duyên vàng da lộng trái du ngươi

Ngọc quế buồn nào gội tóc xưa
Hồn xa chĩu sách nhánh say sưa
Hiến dâng
Hiến dâng quả bồng hường
Hoàng tử nghiêng buồn vây tóc mưa

Đường tàn xây trái buổi du dương
Thời gian ơi tưới hận chìm tường
Nguồn buồn lạnh lẽo thoát cung hơi
Ngọt ngào nhớ chảy tự trăm phương.

[Xvetta]

[align=center] Mẹ con

- Nguyễn Xuân Sanh

Thôn gần cho chí làng xa
Reo vui trǎm ngả, mừng ca khắp đồng
Thương con tay mẹ bế bồng
Con ơi, thương cháu, Bác lòng rộng sao.

Bác cho con má hồng đào
Cho con mắt sáng như sao cuối trời
Cho con phần đất phần đồi
Cho con cả một ngày mai thanh bình.

Ngủ đi con, mộng trong lành
Cha con chiến thắng Mường Thanh xong rồi
Lửa khu Hồng Cúm rực trời
Cha con chắc có đánh đồi Him Lam
Hai bờ Nậm Rốm nhiều cam
Chúng dồn từng khóm làng giam chật người
Các em bản Mị vui chơi
Giặc về đánh hiếp, tơi bời chim non.

Chiến hào bùn lạnh mưa trơn
Các chú, các bác, cha con đợi chờ
Vòng vây thắt chặt từng giờ
Điện Biên nay đã đỏ cờ Bác trao.

Cha con đi gặp đồng bào
Đứng nhìn lúa nếp lào rào đưa bông
Cha nhìn bát ngát con sông
Chắc cha sẽ nhớ cánh đồng quê hương

Đời cha mong đất, mong vườn
Cǎm thằng địa chủ, ghét phường giặc Tây
Cha đi chiến trận đêm ngày
Cũng mong mẹ có ruộng cày quanh nǎm.

Ngủ đi con, ngủ cho đằm
Mẹ nâng tay mẹ, con nằm con mơ
Đời con đã có Bác Hồ
Mẹ đang đi dưới bóng cờ Bác đây...

- Việt Bắc (Tháng 7 nǎm 1954)[/align]